De aangekondigde belasting van 10% op gerealiseerde meerwaarden op aandelen zorgt bij ondernemers en beleggers voor onrust. Wie echter verder kijkt dan het headline-tarief, ziet een systeem met ruime vrijstellingen, getrapte schijven en aparte regimes voor grote en kleine participaties.
In dit artikel brengen we het overzichtelijk en concreet, met voorbeelden. Niet om te minimaliseren; maar eerder om te nuanceren.
DEEL 1 — AANMERKELIJK BELANG (≥ 20%)
1. Beoordeling gebeurt per aandeelhouder
Eerst dit: de situatie wordt altijd per aandeelhouder bekeken, niet per vennootschap of per transactie.
- Heb je minstens 20% van de aandelen → mogelijk onder dit regime
- Heb je minder dan 20% → dit regime is niet van toepassing
In gemengde aandeelhoudersstructuren betekent dit vaak dat slechts een deel van de verkopers effectief in beeld komt.
2. De vrijstelling van € 1.000.000 (over 5 jaar)
Voor aandeelhouders met een aanmerkelijk belang geldt:
- De eerste € 1.000.000 gerealiseerde meerwaarde is vrijgesteld
- Die vrijstelling geldt over een periode van 5 jaar
- Ze wordt per persoon toegepast
Voor veel ondernemers is dit meteen een zeer belangrijke buffer.
3. Getrapte tarieven boven € 1.000.000
Pas boven de vrijgestelde schijf komen tarieven in beeld; en die zijn progressief opgebouwd:
Belastbare meerwaarde | Tarief |
€ 0 – € 1.000.000 | 0% |
€ 1.000.000 – € 2.500.000 | 1,25% |
€ 2.500.000 – € 5.000.000 | 2,5% |
€ 5.000.000 – € 10.000.000 | 5% |
> € 10.000.000 | 10% |
Belangrijk: Elke schijf wordt afzonderlijk belast, niet het geheel aan één tarief.
4. Concreet voorbeeld — meerwaarde van € 4.200.000
Een aandeelhouder verkoopt zijn aandelen (≥20%) en realiseert een meerwaarde van € 4.200.000.
Stap voor stap:
- Eerste € 1.000.000
→ volledig vrijgesteld
→ belasting: € 0 - Schijf € 1.000.000 – € 2.500.000
→ € 1.500.000 × 1,25% = € 18.750 - Schijf € 2.500.000 – € 4.200.000
→ € 1.700.000 × 2,5% = € 42.500
- Eerste € 1.000.000
Totale belasting: € 61.250
Effectieve belastingdruk: € 61.250 op € 4.200.000 = ongeveer 1,46%
Ver verwijderd van het vaak geciteerde “10%”.
5. Historische meerwaarden blijven buiten schot
Nog een cruciaal element: de belasting viseert toekomstige meerwaarden.
- De waarde van de aandelen op de referentiedatum (verwacht: eind 2025)
- wordt de nieuwe fiscale startbasis
- Meerwaarden opgebouwd vóór die datum blijven in principe vrijgesteld
Voor ondernemingen met een lange historiek betekent dit dat een groot deel van de economische meerwaarde niet wordt geraakt.
DEEL 2 — KLEINE BELEGGINGEN (< 20%)
Voor wie geen aanmerkelijk belang heeft (bv. beursportefeuille of kleinere participaties) geldt een ander regime.
1. Jaarlijkse vrijstelling van € 10.000
- Eerste € 10.000 gerealiseerde meerwaarde per jaar is vrijgesteld
- Geldt per persoon
- Daarna: 10% belasting
2. Opbouw tot € 15.000 via niet-gebruikte vrijstelling
Wie zijn vrijstelling niet (volledig) gebruikt:
- mag € 1.000 per jaar meenemen
- tot maximaal 5 jaar
- waardoor de vrijstelling kan oplopen tot € 15.000
3. Begrijpbare voorbeelden
Voorbeeld 1 - kleine winst
- Meerwaarde in jaar X: € 8.000
- Vrijstelling: € 10.000
èGeen belasting
è€ 1.000 kan worden meegenomen naar volgende jaren
Voorbeeld 2 - gespreid gebruik
- Jaar 1: geen verkoop → + € 1.000 extra vrijstelling
- Jaar 2: meerwaarde € 14.000
- Beschikbare vrijstelling: € 11.000
Belastbaar: € 3.000
Belasting: € 300
Voorbeeld 3 - maximale opbouw
- 5 jaar geen (of beperkte) meerwaarden
- Vrijstelling opgebouwd tot € 15.000
- Jaar 6: meerwaarde € 20.000
Belastbaar: € 5.000
Belasting: € 500
CONCLUSIE: HEADLINE VERSUS REALITEIT
De meerwaardebelasting klinkt zwaar, maar:
- ze wordt per persoon beoordeeld
- bevat grote vrijstellingen
- werkt met lage getrapte tarieven
- en viseert vooral toekomstige aangroei
In veel dossiers, zeker bij familiale ondernemers en gespreide aandeelhoudersstructuren, valt de effectieve belastingdruk opvallend mee.
Zoals zo vaak in fiscaliteit: het echte verhaal zit niet in het tarief, maar in de nuances.